Biologisch voedsel ligt in bijna elke supermarkt, maar wat betekent dat label eigenlijk precies? Het gaat niet alleen om een sticker op een pak groenten. Achter dat kleine groene logo schuilt een hele manier van produceren, met eigen regels, keurmerken en keuzes die invloed hebben op milieu, dieren en mensen. Steeds meer consumenten willen weten wat ze eten en hoe het gemaakt is. Dat maakt het onderwerp actueler dan ooit.
Wat de regels zijn rondom biologische productie
Voedsel mag alleen biologisch worden genoemd als het aan strenge wettelijke eisen voldoet. In Europa gelden officiële regels die vastleggen hoe boeren mogen werken. Zo is het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen verboden en mogen er geen kunstmatige toevoegingen worden gebruikt. Dieren krijgen meer ruimte en leven zo natuurlijk mogelijk. Ze mogen naar buiten en krijgen biologisch gevoerd. Dat geldt voor kippen, koeien, varkens en andere dieren die voor voedsel worden gehouden. De regels worden gecontroleerd door erkende instanties. Alleen als een product aan alle eisen voldoet, mag het het Europese biologische keurmerk dragen: een groen blaadje gemaakt van sterretjes. Dit keurmerk is verplicht voor alle verpakte biologische producten die in Europa worden verkocht.
Het verschil tussen biologisch en gewoon geteeld voedsel
Een veelgestelde vraag is of biologisch geteelde producten gezonder zijn dan gangbaar geteelde producten. Onderzoek laat zien dat er kleine verschillen zijn in de samenstelling. Zo bevatten biologisch geteelde gewassen soms meer bepaalde antioxidanten. Bij biologisch zuivel en vlees zijn hogere gehaltes van bepaalde vetzuren gevonden. Toch zijn de verschillen niet zo groot dat wetenschappers eensgezind zeggen dat biologisch eten gezonder is. Wat wel duidelijk is, is dat producten zonder synthetische bestrijdingsmiddelen zijn geteeld. Resten van pesticiden komen daardoor minder voor op biologisch fruit en groenten. Of dat op de lange termijn een merkbaar effect heeft op de gezondheid, is nog niet volledig bewezen. Wat je kiest, hangt dus af van wat jij belangrijk vindt: minder pesticiden, dierenwelzijn of milieu.
De invloed van biologische landbouw op het milieu
Biologische landbouw werkt anders dan de gangbare manier van voedsel verbouwen. Boeren gebruiken geen kunstmest en geen chemische middelen om ongedierte te bestrijden. In plaats daarvan werken ze met natuurlijke methodes, zoals het inzetten van insecten die schadelijke beestjes opeten. De bodem krijgt meer tijd om te herstellen en wordt gevoed met compost en andere natuurlijke stoffen. Dat is goed voor de biodiversiteit, want er leven meer planten, insecten en dieren op en rond biologische akkers. Tegelijkertijd is de opbrengst per hectare vaak lager dan bij gangbare landbouw. Dat betekent dat er meer grond nodig is om dezelfde hoeveelheid voedsel te produceren. Dit is een punt van discussie onder onderzoekers. De mening over wat uiteindelijk beter is voor het milieu verschilt, afhankelijk van welke factoren je meeweegt.
Hoe je biologische producten herkent in de winkel
Naast het verplichte Europese keurmerk zijn er in Nederland ook andere keurmerken die verder gaan dan de wettelijke minimumeis. Het EKO keurmerk is daar een voorbeeld van. Dit keurmerk stelt op sommige punten strengere eisen dan de Europese wet. Wie biologische producten koopt bij een boer of op de markt, kan vragen naar de certificering. Niet elk product zonder label is automatisch niet biologisch geteeld, maar zonder certificering is er geen officiële controle. In de supermarkt vind je biologische producten vaak in een apart schap of herken je ze aan het groene keurmerk op de verpakking. Let wel op: termen zoals “natuurlijk” of “puur” zijn geen officiële aanduidingen en zeggen niets over de manier van produceren. Alleen het woord “biologisch” is wettelijk beschermd en gecontroleerd.
Veelgestelde vragen
Is biologisch voedsel altijd duurder?
Biologisch geteelde producten zijn in de meeste gevallen duurder dan gangbaar geteelde producten. Dat komt doordat de productie meer tijd en ruimte vraagt en de opbrengst per hectare lager is. Boeren moeten ook voldoen aan strenge eisen en laten zich regelmatig controleren. Al die kosten worden doorberekend in de prijs. Het prijsverschil verschilt per product en per winkel.
Mag een boer zomaar zeggen dat zijn product biologisch is?
Nee, een boer mag niet zomaar het woord biologisch gebruiken. De term is wettelijk beschermd in de Europese Unie. Een producent moet gecertificeerd zijn en wordt gecontroleerd door een erkende instantie. Pas dan mag het product biologisch worden genoemd en het bijbehorende keurmerk dragen.
Bevatten biologische producten geen enkel bestrijdingsmiddel?
Bij de teelt van biologische producten worden geen synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Toch kunnen er soms kleine sporen van middelen worden gevonden, bijvoorbeeld door verstuiving vanuit naastgelegen gangbare akkers. De hoeveelheden zijn dan erg laag. Het gebruik van chemische middelen is bij biologische teelt ten strengste verboden.
Kun je biologisch eten als je een klein budget hebt?
Biologisch eten met een klein budget is mogelijk, maar vraagt om slimme keuzes. Sommige biologische producten zijn minder duur dan je zou denken, zoals bepaalde groenten of peulvruchten. Je kunt ook kiezen om alleen de producten biologisch te kopen waarbij de teeltwijze het meeste verschil maakt, zoals zachte fruitsoorten die veel pesticiden kunnen bevatten bij gangbare teelt.