Borstvoeding is een van de meest natuurlijke dingen ter wereld, maar dat betekent niet dat het altijd vanzelf gaat. Veel moeders vragen zich af wat ze mogen eten, hoe vaak ze moeten voeden en wat ze kunnen doen als het niet goed loopt. De eerste weken zijn vaak spannend en vermoeiend tegelijk. Je lichaam doet iets bijzonders: het maakt precies de voeding aan die jouw baby op dat moment nodig heeft. Dat vraagt om goede informatie, zonder overdreven adviezen of onnodige zorgen.
Wat moedermelk zo bijzonder maakt
Moedermelk past zich aan aan de behoeften van je baby. In de eerste dagen na de bevalling maak je colostrum aan. Dat is een dikke, gele vloeistof vol antistoffen en voedingsstoffen. Het lijkt weinig, maar het is precies genoeg voor een pasgeboren maagje. Na een paar dagen verandert de melk van samenstelling en wordt dunner en witter. Daarna blijft de melk zich aanpassen aan hoe oud je baby is en hoe snel die groeit. Zelfs de samenstelling aan het begin van een voeding verschilt van die aan het einde. De zogeheten voormelk lest de dorst, terwijl de achtermelk rijker is en meer vetten bevat. Je hoeft daar zelf niets voor te doen. Je lichaam regelt het vanzelf.
Voeding en drinken tijdens het zogen
Als je je baby zogt, heeft je lichaam meer energie nodig dan normaal. Je mag dus gewoon iets meer eten dan voor de bevalling. Het gaat om ongeveer 500 extra kilocalorieën per dag. Het verstandigste is om gezond en gevarieerd te eten, met voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, vis, zuivel en noten. Drink ook genoeg water, want het aanmaken van melk kost vocht. Cafeïne gaat in kleine hoeveelheden via de melk naar je baby, en daar kan een baby onrustig van worden. Beperk koffie en thee dus tot maximaal twee à drie kopjes per dag. Vette vis is goed voor de ontwikkeling van de hersenen van je baby, maar eet het niet vaker dan twee keer per week vanwege mogelijke verontreinigingen. Alcohol is af te raden zolang je zoogt, omdat het rechtstreeks in de melk terechtkomt.
Hoe de melkproductie op gang blijft
De aanmaak van moedermelk werkt op basis van vraag en aanbod. Hoe vaker je je baby aanlegt, hoe meer melk je lichaam aanmaakt. In de eerste weken is het slim om je baby zo vaak te voeden als die wil, soms wel acht tot twaalf keer per dag. Dat klinkt veel, maar het helpt je lichaam om een goede productie op te bouwen. Als je minder gaat voeden of voedingen overslaat, neemt de productie automatisch af. Het is een veelgehoorde zorg dat je te weinig melk hebt, maar dat is in de meeste gevallen niet zo. Een goede aanlegtechniek, waarbij de baby de borst diep genoeg in de mond neemt, maakt een groot verschil. Laat je als het nodig is begeleiden door een lactatiekundige. Dat is een specialist op het gebied van borstvoeding die je praktisch kan helpen.
Wanneer stoppen met zogen een keuze is
De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om de eerste zes maanden uitsluitend moedermelk te geven en daarna door te gaan naast vaste voeding tot minimaal twee jaar. Maar het is ook volkomen begrijpelijk als dat niet lukt of als je er zelf voor kiest om te stoppen. Sommige moeders stoppen na een paar weken, anderen gaan jaren door. Beide keuzes zijn geldig. Spenen doe je het liefst geleidelijk, door langzaam voedingen te verminderen zodat je lichaam de tijd heeft om de productie af te bouwen. Zo voorkom je pijnlijke borstontsteking. Als de overgang naar flesvoeding jou en je baby beter past, is dat ook een goede keuze. Het welzijn van jullie beiden telt.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn baby genoeg melk binnenkrijgt?
Een baby die genoeg melk binnenkrijgt, heeft genoeg natte luiers per dag, groeit gestaag en is na het voeden rustig en tevreden. Bij twijfel is het verstandig om contact op te nemen met de verloskundige of jeugdgezondheidszorg.
Mag ik gewone pijnstillers slikken als ik mijn baby zoog?
Paracetamol is veilig te gebruiken tijdens het zogen. Ibuprofen is in de meeste gevallen ook toegestaan, maar overleg altijd even met een arts of apotheker als je twijfelt over een bepaald middel.
Wat is een lactatiekundige en wanneer schakel ik die in?
Een lactatiekundige is een specialist die moeders helpt bij het zogen. Je kunt haar inschakelen als het aanleggen pijn doet, als je baby onvoldoende aankomt, als je last hebt van tepelproblemen of als je simpelweg behoefte hebt aan begeleiding. De meeste zorgverzekeraars vergoeden een deel van de kosten.
Kan ik ook melk kolven en bewaren?
Gekolfte moedermelk kun je bewaren in de koelkast tot maximaal vier dagen, en in de vriezer tot zes maanden. Gebruik daarvoor schone flesjes of speciale melkzakjes. Gekolfte melk is handig als je even weg moet of als de baby ook een fles kan krijgen van iemand anders.
